Zijn Chelsea’s eigenaren te extreem om mee te werken?

Na Enzo Maresca’s cryptische “48 uur”-opmerking over zijn zwaarste momenten bij de club, maakte zijn plotselinge vertrek in onderling overleg met Chelsea opnieuw duidelijk hoe onrustig het er al tijden aan toegaat.

Sinds de overname in 2022 ter waarde van ongeveer €4,90 miljard hebben BlueCo-eigenaren Behdad Eghbali en Todd Boehly een revolutionair model nagestreefd: jong talent vastleggen op contracten van 5 jaar of langer, relatief lage lonen, en managers die moeten functioneren binnen een strak keurslijf, met één opdracht: haal het maximale uit wat je krijgt.

Eghbali’s eerdere uitspraak dat Chelsea “niet bepaald goed werd geleid aan de voetbal-, sport- of promotiekant” onderstreepte hun breuk met Chelsea’s vroegere kortetermijndenken.

Maar in hun vierde jaar hebben ze al vier vaste managers versleten. Er gaapt een kloof tussen langetermijnstrategie en uitvoering. Wat gebeurt hier precies?

MARESCA’S VERTREK

Maresca’s vertrek is het meest controversiële managersvertrek sinds Thomas Tuchel in 2022. Officieel gaat het om een akkoord in onderling overleg, maar volgens brede berichtgeving verslechterde de relatie met de clubleiding, vooral met Eghbali.

De kern van het conflict was filosofisch. Enzo Maresca zou zich onder druk gezet hebben gevoeld om bepaalde spelers op te stellen om hun marktwaarde te behouden, en hij raakte gefrustreerd door de enorme controle van het bestuur over transfers en selectieplanning. Opvallend: zijn zomerse verzoek om een ervaren centrale verdediger werd beantwoord met twee jonge buitenspelers, Garnacho en Gittens, terwijl die positie niet als urgent werd gezien.

Chelsea’s grootste probleem dit seizoen is de verdediging, maar BlueCo’s rigide focus op jeugd betekent dat oudere spelers vaak worden vermeden vanwege hun lagere doorverkoopwaarde en doorgaans hogere salarissen.

Het vertrek schokte fans extra omdat Maresca BlueCo’s meest succesvolle manager is geweest: hij won de Conference League en het WK voor Clubs, waardoor Chelsea naar eigen zeggen de enige club werd die elke beschikbare prijs heeft gewonnen. Supporters waren het meest optimistisch richting het volgende seizoen, maar een magere transferperiode, blessures bij sleutelspelers en een sombere decembermaand hebben alle titelaspiraties de nek omgedraaid.

Statistisch gezien was Maresca’s puntenaantal per wedstrijd sinds december 2024 1,74, het derde laagste van een Chelsea-manager sinds 2003, alleen “beter” dan Mauricio Pochettino (1,66) en Frank Lampard (1,52). Tegelijk is zijn totale winstpercentage van 59,8% het op één na beste, alleen achter Tuchel in het BlueCo-tijdperk. Die dubbelheid weerspiegelt het gevoel bij fans: gefrustreerd door zijn tactiek, zichtbaar in spreekkoren als “You don’t know what you’re doing” in zijn laatste wedstrijd, maar velen geloven ook dat Maresca, net als zijn voorgangers, is beperkt door BlueCo’s zwaar sturende structuur.

BLUECO’S TRANSFERBELEID

BlueCo’s structuur rust op een strikte scheiding van bevoegdheden: managers worden aangenomen om te coachen, niet om transfers te dicteren. Het doel is te voorkomen dat de club te afhankelijk wordt van één coach die kan vertrekken, zoals Manchester United na Ferguson.

In de kern is BlueCo’s jeugdfocus een systeem met hoge risico’s en hoge beloningen. Successen zoals Cole Palmer, Moisés Caicedo, Marc Cucurella en Enzo Fernández, jong, getalenteerd en vastgelegd op kostenbeheersbare contracten, lijken hun visie te rechtvaardigen. Maar Eghbali’s vermeende “obsessie” met spelershandel heeft ook een keerzijde.

Cruciaal is dat sportief directeuren Paul Winstanley en Laurence Stewart herhaaldelijk selectiebehoeften verkeerd hebben ingeschat om binnen het model te blijven. Sinds Diego Costa heeft Chelsea geschakeld tussen veteranen (Aubameyang, Nkunku) en projecten (Jackson, Delap), zonder een echte topspits te halen waar fans om vroegen, zoals Victor Osimhen.

Daarnaast ontstaan problemen bij dure, blessuregevoelige aankopen, of bij spelers die zijn gehaald voor een specifieke manager en vervolgens niet passen bij de volgende, plus een meedogenloze focus op balans en rendement. Voorbeelden hiervan zijn: ongeveer €54,7 miljoen voor Raheem Sterling, €101,4 miljoen voor Mykhailo Mudryk, €63,4 miljoenvoor Romeo Lavia en €43,8 miljoen voor Axel Disasi.

Chelsea heeft in vier jaar tijd voor meer dan 600 miljoen euro aan verkopen gerealiseerd en ruim 30 spelers laten vertrekken, inclusief vrijwel de volledige Champions League-winnende selectie van 2021, met uitzondering van Reece James.

Volgens die logica zijn zelfopgeleide spelers extra waardevol, omdat ze “pure winst” zijn. Academiespelers zoals Mason Mount en Conor Gallagher, die Pochettino graag wilde behouden, en Trevoh Chalobah, die Maresca vorig seizoen wilde houden, worden dan verkocht voor “pure profit”, vaak tegen de wensen van de manager in.

En daar stopt het niet. Het is volgens betrokkenen ook gebruikelijk dat BlueCo na wedstrijden de kleedkamer bezoekt, bevestigd door zowel Pochettino als Maresca, wat extra druk geeft om te presteren met beperkte controle. Uiteindelijk zorgt dit beleid voor een voortdurend wisselende selectie, waarin financieel assetmanagement botst met prestaties op het veld.

GELIJKENISSEN MET ANDERE MANAGERS

Hoe moeilijk het is om binnen dit systeem te werken, blijkt bij Chelsea’s vorige managers.

Thomas Tuchel, die al coach was vóór de overname, hield het slechts 100 dagen vol, ondanks dat BlueCo meer dan €230,5 miljoen uitgaf aan statement-aankopen zoals Sterling en gerenommeerde verdedigers als Kalidou Koulibaly, Marc Cucurella en Wesley Fofana. Een matige start van 2022/23, drie zeges in zes wedstrijden en een pijnlijke nederlaag in de Champions League, bezegelden zijn lot.

De spanning tussen Tuchel en het bestuur liep snel op. Tuchel klaagde publiekelijk over een voorseizoen met een “gebrek aan doelpuntenmakers” na een zware nederlaag tegen Arsenal, en zei: “We hebben dezelfde problemen omdat we dezelfde spelers hebben.” Ook botste hij over de mogelijke komst van Cristiano Ronaldo en hij ergerde zich aan het vertrek van belangrijke clubmensen, waaronder Petr Čech.

Zijn opvolger, Graham Potter, was een prestigieuze “projectaanstelling”: het plan was om samen met de jonge spelers te groeien. Maar pijnlijk genoeg werd hij gezien als Chelsea’s slechtste manager van de 21e eeuw.

Potter worstelde met een enorme selectie, Chelsea had rond de 40 spelers, veel meer dan gebruikelijk, waardoor niet eens iedereen fatsoenlijk in dezelfde kleedkamer kon omkleden. Hij kwam bovendien midden in het seizoen, met nieuwe spelers die al voor hem waren gehaald, nieuwe staf en de verwachting dat hij Chelsea overeind zou houden. Na een goede start, negen wedstrijden ongeslagen met vijf opeenvolgende zeges in alle competities, werd zijn periode van november tot april het symbool van zijn falen: slechts 28 punten in 22 wedstrijden, en een gênante fase met maar één doelpunt tussen januari en maart.

Pochettino was de derde vaste manager en stond bekend om het ontwikkelen van jonge spelers en werken met een beperkt transferbudget. Hij bleef slechts één jaar van zijn contract van twee jaar.

Ondanks een sterke seizoensfinish (zesde plek), de derde beste vorm na Kerst (alleen Manchester City en Arsenal waren beter) en het bereiken van de Carabao Cup-finale, miste Chelsea alsnog Champions League-voetbal het jaar erop.

Ook hij vertrok in onderling overleg, en dat was het meest vreedzame afscheid. Zijn vertrek, hoewel “mutual agreement” genoemd, werd beïnvloed door zijn wens om meer transferinspraak, iets wat werd benadrukt door de verkoop van zijn belangrijke middenvelder Conor Gallagher tegen zijn zin.

De gemene deler is helder: ongeacht status of tactiek zag elke manager zijn gezag uitgehold door top-down inmenging van de eigenaren in voetbalzaken, en uiteindelijk konden ze daar niet mee werken. Het bestuur maakt bovendien vooraf, bij het tekenen van de contracten, duidelijk dat dit hun manier van werken is.

HET OORDEEL

Alles bij elkaar wijst het bewijs naar een harde conclusie. BlueCo’s project om Chelsea te revolutioneren is niet fundamenteel fout in de langetermijnvisie, maar wel in de uitvoering. Vier managers verliezen door terugkerende conflicten met een rigide, financieel gedreven structuur, suggereert dat het model onhoudbaar is.

Er ontbreekt iets tussen de strategie op bestuursniveau en de praktische behoeften van een winnend voetbalteam. Zolang de eigenaren hun focus op spelershandel niet verminderen ten gunste van vertrouwen in de manager en echte cohesie in de selectie, blijft Chelsea een club in permanente overgang.